اصول و تکنیکهای بیان در بازیگری
یکی از کوششهای عجیب بازیگران در جهان سینما و تئاتر ، تلاش برای بیان بهتر است. اصول و تکنیکهای بیان در بازیگری امری مهم محسوب میشود. هر علم یا تخصصی به دنبال رشد و توسعه، علوم و فناوری زبان خاص خود را خلق میکند. یکی از مهمترین قسمتهای دنیای بازیگر، بیان و بدن اوست. یکی از اساتید بیان به نام اونجلین مچلین در این زمینه میگوید: «ماهیت بیان امری فیزیکی ست» و در ادامه تأکید میکند شرط اصلی بیان استفاده ماهرانه از گوش است .اصولاً کسانی که تصمیم دارند وارد دنیای بازیگری بشوند سعی در تقلید بیان بازیگری سرشناس دارند اما باید به آنها گفت بهجای تقلید از بیان دیگران باید به ماهیت و چگونگی ایجاد آن پی برد.
-اصول و تکنیکهای بیان
بیان هم مانند فنون دیگر دارای اصول و تکنیک است. در ادامه به این اصول و تکنیکها اشاره میکنیم.
- تنفس درست و کنترل صحیح آن
- تلفظ درست
- تقویت ارتعاش
- تشدید و اغراق حرکات صورت
- سرعت و تأکید آواها
- انعطافپذیری صدا
- ادای کلمات پیچیده مانند خیجج خیجا …یا…ریلل ریلا …
-تنفس درست و کنترل صحیح آن
همیشه در شروع تمرینهای بیان نفس کشیدن مهمترین کاریست که باید انجام دهید. دم و بازدم را از دیافراگم گرفته و خارج کنید. با عمل تنفس دیافراگمی می توان حجم هوای بیشتری را داخل شش ها کرد و کنترل شده آن را به بیرون هدایت کرد.
دیافراگم چیست؟ پرده ای متشکل از عضله مخطط (ارادی) داخلی بدن است که به دنده های انتهایی و مهره ها می چسبد و قفسه سینه را از محوطه شکم جدا می کند. انقباض این ماهیچه نقش مهمی در انجام غیر ارادی تنفس دارد.
-تلفظ درست
درست تلفظ کردن کلمات یا جملات به تکرار آن به صورتهای مختلف خیلی کمک میکند. روی روانی گفتار خود کار کنید. منظور از روان بودن این است که بتوانید به خوبی و با سرعت طبیعی و بدون مکث زیاد در گفتارتان صحبت کنید . برای تلفظ درست نیاز به یکسری اصول دارید که عبارتاند از:
- تمرین آواهای مختلف
- کلمههایی که ممکن است در گفتنش دچار لکنت شوید را بلند و با اغراق تکرار کنید مانند: ر ل، ب پ، ج ژ، خ ز و….
- بعضیاوقات جملههایتان را آهسته بگویید و بعضیاوقات سریع
- برای گفتن کلمات صورت خود را مچاله کنید و دوباره به حالت عادی برگردانید
همهی اینها به شما کمک میکند تا تلفظ درست را یاد بگیرید و با خیال راحت ادا کنید.
تقویت ارتعاش
ارتعاشات صدا به تنفس درست ارتباط دارد. ارتعاش صدا را تنها با خواندن آواز میشود انجام داد. در کل آواز خواندن در بیان مسئله بسیار مهمی است. در تلفظ هم نقش اساسی دارد.
آواز خواندن هم باید با اصولی خاص باشد. مثلاً آهنگی باید خواند که کلمات تکراری در آن زیاد باشد. مانند: لای رولت رنده لیمو رفته … و شبیه این اما این را به صورتهای مختلف باید خواند و با آن، حالتهای مختلف را تست کرد.
ارتعاش صدا باید طوری باشد که به پردههای صوتی آسیب وارد نکند. هنرجو یا بازیگر باید فرق حنجره و دیافراگم را از طریق همین ارتعاشات تشخیص دهد. او باید این را بداند که ادای بعضی از حرفها اصطلاحا باید توی سرش انداخته شود و بعضیها درحنجره. برای تقویت هم کمکم باید تلاش کرد. خیلیها یکشبه ره صدساله را میخواهند بروند اما این غیرممکن است. هر کسی نمیتواند بازیگر بزرگی شود یا اینطور بگویم که بهراحتی نمیشود اتفاق بیفتد.
-تشدید و اغراق حرکات صورت
برای اینکه بتوانیم کلمات یا جملات را درست ادا کنید اول باید دانهدانه حرفها را بلند و با اغراق دهان و صورت تکرار کنید. سعی کنید روبروی آینه بایستید و همه چیز را تشدید کنید. حتی چند روز در خانه هم حرف میزنید با اغراق باشد. حتی اگر بقیه به شما بخندند. در کلاسهای بیان و بدن بعضی از استادان شغلهایی مانند گدا یا شغلهایی که به بیان کمک میکند را پیشنهاد میکنند که در خیابان انجام دهند.
-سرعت و تأکید آواها
بعضی از بازیهای بازیگران را اگر نگاه کنید میبینید اصلاً آکسانها را درست نمیگذارند. زیرا کسی این اشتباهات را به آنها تذکر نداده است، یا آنقدر فکر میکنند بیانشان درست است و همه تأییدشان میکنند که نیازی نمیبینند این وضعیت را تغییر دهند، یا کلاسهای بیان و بدن را حتی یکبار هم تجربه نکردهاند. چهبسا خودشان همکلاسهای اینچنینی میگذارند. ولی باید گفت عمر این بازیگران کوتاه است و تا مدتی کوتاه در ذهن مخاطبان میمانند. بازیگری میتواند ماندگار شود که این مراحل را تجربه کرده باشد.
-انعطافپذیری صدا
اصولاً از قدیم میگفتند بازیگر باید بتواند به چند صورت صحبت کند. بهعنوانمثال وقتی نقش کمدی را برایش در نظر میگیرند باید به صورتی حرف بزند که بتواند بخنداند یا انگار ذاتاً کمدین است. برعکس در نقش جدی هم همینطور و خیلی نقشهای دیگر. انعطاف صدا اصولاً به تمرین زیادی نیاز دارد. درواقع یک بازیگر باید بتواند تمام حسها را همراه با صدایی که برای نقش مناسب است بگوید. مثلاً یک بازیگر زن باید نقش یک پیرمرد را بازی کند، برای تمرین این نقش و صدا باید با پیرمردها نشست و برخاست داشته باشد. تا ببیند چطور میشود صدای آنها دربیاورد و باورپذیر باشد. این نیاز مبرم به تمرین زیاد دارد. در اینجا تاکیید بر گوش کردن است.
-ادای کلمات پیچیده
همانطور که گفته شد حرفهایی که همخوانی آنها با هم سخت است و شما نمیتوانید بگویید را به هم بچسبانید و بلند بلند تکرار کنید. تکرار آن برای بیان بسیار ضروری است مثلاً مجری در پخش زنده باید مسلط به این حرفها و کلمات باشد تا اشتباه نکند و این کلاسها و تمرینها به او کمک میکند.
و در پایان باید گفت که بازیگری بهترین میشود و در ذهنها میماند که به اصول بازیگری خصوصاً اصول و تکنیکهای بیان و بدن مسلط باشد و این حاصل نمی شود مگر با تلاش و تمرین زیاد و مستمر.